Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

06.03.2021
ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ


Մտավորականը՝ մեր իրականությունների կիզակետում

Լրագրող, թարգմանիչ Հովհաննես Այվազյանի հետ «ՀՀ»-ն զրուցում է այսօրվա լրագրողական խնդիրների շուրջ։ Նաեւ անդրադառնում ենք թարգմանական գործին։ Ընդհանրապես, ինչպե՞ս է այսօր մտավորականն իրեն «զգում» մեր երկրում։ Որքանո՞վ կա նրա «պահանջարկը», որքանո՞վ է նա կարողանում «իրացվել»։

-Հովհաննես, որպես մտավորական, գիր ու գրականությամբ զբաղվող մարդ, դու քեզ, այսպես ասած, կոմֆորտ զգո՞ւմ ես Հայաստանում:
-Բնականաբար, ոչ: Հայաստանն ինքն իրեն լավ չի զգում, Հայաստանի մեջ եղած մարդը ինչպե՞ս կարող է լավ զգալ: Բայց մերն է, մենք ենք…
-Առավելապես մտավորակա՞նը` գրի՞ մարդը:
-Մտավորականն առավել անպաշտպան է: Նա խոցելի է: Անցումային խառնակ ժամանակներում խոսքի, ինտելեկտի կարիքն առանձնապես չի զգացվում:
-Այսինքն` նա չի՞ կարողանում իրացվել. այդ հնարավորությունից զրկվա՞ծ է:
-Չասեմ զրկված է. պակաս է այդ հնարավորությունը:
-Քո օրինակով...
-Իմ աշխարհը մամուլն է: Մի կյանք եմ ապրել մամուլի մեջ: Ե՛վ խորհրդային մամուլ, եւ՛ նորանկախ մամուլ: Բայց ազատ մամուլն առայսօր հիմնականում բացակայում է: Նայեք մեր կայքերը, թերթերն ու եթերը...
-Այդտեղ արդեն լրագրություն կա՞, մնո՞ւմ է:
-Չկա, այսօր Հայաստանում լրագրություն գրեթե չկա: Լրագրային ողջ այս երանգապնակը, բազում ու բազմաթիվ այս լրատվամիջոցները զբաղված են գաղափարախոսությամբ, քարոզչությամբ, պայքարով, իրար խոցոտելով, իրար վրա սուր քաշելով: Միա՛յն սրանով: Կամ` առավելապե՛ս սրանով: Ա՛յ, եթե Հայաստանում ձեւավորվի, որքան ես հասկանում եմ, միջին խավը, նրան հետաքրքիր լինի մամուլը, որտեղ գաղափարախոսական, կուսակցական, քարոզչական պայքարից բացի նաեւ այլ հարցերով հետաքրքրվող լրագրողների բանակ գործի, արդեն մամուլ կունենանք:
-Եղած իրողությունն իր տնտեսական բացատրությունն ունի. Հայաստանը փոքր շուկա է. այստեղ թերթի գործը բիզնես չի դառնում: Չգիտեմ` մենք հավերժ դատապարտվա՞ծ ենք այս վիճակին:
-Փոքրաթիվ բնակչությամբ երկրներում քաղաքականության, արդարադատության ու մամուլի գործը դժվար է: Ուր նայում ես, չորս կողմը բարեկամ են՝ քավոր, խնամի, հորաքույր, մորաքույր… Շահագրգիռ, բայց անշահախնդիր, անկողմնակալ ընթերցողը պակաս է: Նաեւ շուկան է փոքր: Նաեւ փողն է քիչ: Բայց սրանք թույլ արդարացում են. ինչ հնարավոր է` պետք է անել: Տեսեք` մեր թերթերում բացակայում է ժանրի գաղափարը. եղածը ընդարձակ ինֆորմացիա է. էսինչը էս ասաց, էնինչը էն ասաց, եւ գնա՜ց այդ ամենի ընդարձակ շարադրանքը: 70 տոկոսը սա է:
-Լավ, դու ինչո՞ւ դուրս եկար մամուլից:
-Ես դուրս եկա, բայց մամուլն անընդհատ ինձ ձգում է: Կարոտում եմ: Կարոտում եմ խմբագրությունը, նրա մթնոլորտին, թղթերի, ներկերի հոտին: Եվ նորից վերադարձել եմ: Արդեն երրորդ-չորրորդ անգամ մամուլից դուրս եմ եկել. գնում եմ հրատարակչական գործի (երկու տարբեր հրատարակչություններում գլխավոր խմբագիր եմ աշխատել), մի անգամ` արտագնա աշխատանքի, հետո նորից կարոտից եկել եմ մամուլ: Եվ այստեղ… դարձյալ նույն բանն է:
-Գուցե նաեւ տարի՞քն է խնդիրը. մի սահման կա, որից հետո լրագրողը պետք է շեմի ու մտնի այլ ոլորտ:
-Մի հրաշալի լրագրող կար` Վասիլի Պեսկով. 82 տարեկան էր, դեռ աշխատում էր Ռուսաստանի երիտասարդական թերթում` «Կոմսոմոլսկայա պրավդա»-ում արդեն 56 տարի: Ընդ որում՝ գրում էր հիմնականում բնապահպանական թեմաներով: Եվ համարվում էր թերթի լավագույն լրագրողը: Նրան բազում պաշտոններ էին առաջարկել` դառնալ տարբեր ինստիտուտների տնօրեն կամ ակադեմիայի օղակների ղեկավար: Բոլոր առաջարկությունները մերժել էր` մնալով այս թերթի լրագրող... Մի քանի տարի առաջ մահացավ… Ողորմի… Ուրիշ բան, եթե խմբագիրները մտածում են միայն լրագրողի ոտքերն օգտագործելու` նրան վազեցնելու մասին: Իսկ երբ թերթին պետք են գլուխ, ասելիք ու գրիչ ունեցող մարդիկ, ովքեր նաեւ կյանքի փորձ ունեն, բոլորովին այլ հարց է: Ասեմ, որ այսօր Երեւանում կան նման մարդիկ, եւ նրանք աշխատանք չունեն:
-Ինչո՞ւ չունեն. նրանց պահանջարկը չկա՞:
-Որովհետեւ խմբագրի ամեն ասածը նրանք հեշտությամբ չեն անի: Խմբագրին հաճախ «ձեռնտու չեն» այսպիսիները: Ինչպես այլ ոլորտների տարբեր օղակներին, նրան եւս առավելապես «լուր գրող-պտուտակ» է պետք, որ մեքենայի մասը լինի: Կամ` խմբագիրը երկու ժամ է տվել, այս մարդը երկու ժամում չի կարող այդ նյութն անել. հինգ օր հետո այն կտա, գրելուց հետո էլ դեռ կարող է հանկարծ փոշմանել, նյութը հետ վերցնել նորից աշխատելու, փոփոխելու… Լուրջ լրագրողի հետ աշխատելը գլխացավանք է:
-Համենայնդեպս, կարելի՞ է ասել, որ դու այսօր լրագրությունը փոխել ես թարգմանչական գործի հետ. գրքեր ես թարգմանում այլ լեզուներից:
-Չէ: Այն էլ եմ անում, այն էլ։ «Արմենպրես» լրատվական գործակալության խմբագիր եմ, չէ՞, վերջապես:
-Թարգմանությանն անցնելը ստիպողակա՞ն վիճակ էր քեզ համար, թե՞…
-Նախ` սիրում եմ: Որովհետեւ թարգմանելիս մտնում ես հեղինակի «մաշկի» մեջ, եւ այդ գիրքը դառնում է նաեւ քո գործը, քո ստեղծագործությունը: Եվ այստեղ մի մեծ առավելություն կա. այլեւս մեծ տառապանք չի պահանջվում, ինչպես քո սեփական գործը գրելիս է լինում: Հեղինակն արդեն քո փոխարեն մտածել, կառուցել է. դու աշխատում ես նրան ընկալել ու գործը համարժեք մատուցել: Ինչո՞ւ եմ թարգմանում: Թարգմանում եմ, որովհետեւ ինձ համար հետաքրքիր է ուրիշ ժողովուրդների գրականությունը: Ինձ թվում է, որ մյուս մարդկանց էլ է հետաքրքիր, ու թարգմանում եմ, որ կարդան:
-Ասում են՝ թարգմանությունը լուսավորչական գործ է: Նախընտրություն կա՞՝ ի՞նչ թարգմանես, ո՞ր ժամանակների, ի՞նչ ոլորտների:
-Չէ, մշակված համակարգ չունեմ. կարելի է ասել, անգամ, ցաքուցրիվ եմ թարգմանում: Մի հրապարակախոսական հոդված դուրս եկավ, կվերցնեմ` կթարգմանեմ: Սկսած այստեղից` մինչեւ հաստափոր գրքեր:
-Իսկ քեզ համար արդեն որոշակի պատկերացում ձեւավորվե՞լ է. մեր գրական իրականության մեջ ի՞նչն է պակասում, ինչի՞ կարիքն ունենք, որ բերենք դրսից:
-Մենք կարիք ունենք մեծ շփման: Բավականաչափ ինքնապարփակված ենք: Բոլոր գրականությունների հետ տալ ու առնելու կարիք ունենք: Պատկերացրեք` ինչքան բան է մեկ տարում արվում անգլալեզու կամ ֆրանսալեզու կամ իսպանալեզու կամ ռուս գրականությունների մեջ, եւ մենք ընդամենը չնչին բաներ ենք թարգմանում: Այսօր մեզ ամենից մեծ լավություն անողը նա կլինի, ով հասանելի կդարձնի այլ լեզուներով ստեղծվող գրականությունը:
-Մի խնդիր էլ կա. ընթերցողն ունի նաեւ որակյալ թարգմանության կարիք: Երբեմն կարդում ես այսինչ գրողի գործը, որ արել է չգիտեմ ով. լեզուդ կոտրվում է, չես կարողանում նախադասությունը մինչեւ վերջ հասցնել: Այս դեպքում ո՞ւմ է պետք նման անորակ թարգմանությունը, որը քեզ պարզապես վանում է տվյալ գրողից:
-Վահան Տերյանն է ասել. «Եվ մեր գրականության զարգացման ամենամեծ գրավականը կլինի թարգմանական գրականության զարգացումը մեզանում»: Ամենամեծ գրավականն է ասում Վահան Տերյանը, գրականության զարգացման ամենամեծ գրավականը: Պատկերացնո՞ւմ ես… Եթե այս գիտակցությունը այսօր էլ ունենանք ու դնենք պետական քաղաքականության հիմքում, արդեն կլինեն եւ՛ լավ թարգմանիչներ, եւ՛ լավ թարգմանություններ, եւ՛ դրանք լույս ընծայող շահագրգիռ հրատարակիչներ: Եվ, անշուշտ, մեծաքանակ ճաշակավոր ընթերցողներ: Ի վերջո, ովքե՞ր են եղել մեր թարգմանիչները. գրի ու գրականության մեծերն են թարգմանություն արել, Մաշտո՛ցն է արել, սրբերի շարքն են դասվել: Այսինքն` թարգմանական գործին այդպիսի՛ արժեք է տրվել, նման մարդիկ են զբաղվել դրանով:
-Անդրադառնանք քեզ. դու շա՞տ ունես գրքեր, որ թարգմանել ես, ու չեն հրատարակվել:
-Ոչ, շատ չեն. մի քանիսը: Թարգմանել եմ Ա. Սախարովի հոդվածների ժողովածուն՝ ԽՍՀՄ-ում տպագրված նրա առաջին գիրքը, թարգմանել եմ Արմեն Ջիգարխանյանի երկխոսությունը իրենց թատրոնի գրական մասի վարիչի հետ. մի փառահեղ գիրք՝ շուրջ 400 էջանոց: Ռաֆայել դը Նոգալեսի «Չորս տարի կիսալուսնի ներքո» գրքի` հայերի ցեղասպանությանը վերաբերող հատվածները լույս տեսան թերթային տարբերակով: Հիմա էլ թարգմանում եմ ռուսական ժողովրդական հեքիաթներ, ռուսական ժամանակակից պատմվածք: Եվ դարձյալ մի երկու բան։ Եվ դրանք հրատարակելու հնարներ եմ փնտրում…

Գոհար ՍԱՐԴԱՐՅԱՆ

17-02-2021





05-03-2021
ԱՄՆ-ը որոշել է չվիճել Թուրքիայի հետ
Բայդենի վարչակազմը մտադիր է շարունակել համագործակցությունն Էրդողանի հետ



05-03-2021
Մասնավորեցվում է «Ընդերքաբանի Աղբյուրակի տեղամասը»
100 տոկոս պետական սեփականության բաժնեմասը կվաճառվի աճուրդով

«Ընդերքաբանի ...


05-03-2021
Իտալացի ժողովուրդը կանգնած է արցախցու կողքին
Իտալիայում համայնքային մակարդակով շարունակում են ճանաչել Արցախի անկախությունը



05-03-2021
Կբացի՞, արդյոք, ՆԱՏՕ-ն իր դռները Ուկրաինայի ու Վրաստանի առջեւ
Թուրք-ադրբեջանական ուսումնական վարժանքներ, այս անգամ` Սպարտայում

ՆԱՏՕ-ի գլխավոր ...


05-03-2021
Համանախագահ երկրների դեսպանատների մոտ
Արցախի Հադրութի շրջանն ամբողջությամբ մնացել է ադրբեջանական տիրապետության տակ, ...


05-03-2021
Ձախորդ օրերի հանճարեղ երգիչը
«…Անհետ չկորչեի մահիցս հետո»

Այսպիսին են մեծերը՝ ինչ ...


05-03-2021
«Աճեցէք եւ շատացէք, եւ լցրէք երկիրը, եւ տիրեցէք նորան...»
Աստծո արարածներից՝ Ադամից եւ Եվայից, անցնենք մեր՝ սովորական ընտանիքներին: ...



05-03-2021
Կարող ենք հարցը լուծված համարել
Եթե խորհրդարանական ուժերը կայացնեն արտահերթ ...

05-03-2021
Եռաբլուրում կստեղծվի հուշահամալիր
«Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում կստեղծվի ...

05-03-2021
Օպտիմալ ձեւաչափը՝ «Բոլորը՝ բոլորի դիմաց»
Գերիների փոխանակման օպտիմալ ձեւաչափը հնչում է ...

05-03-2021
Սենատորի կոչը
ԱՄՆ Սենատի Արտաքին հարաբերությունների ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO