Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

23.04.2021
ԱՇԽԱՐՀ


Թեհրանը չի ցանկանում կորցնել Կենտրոնական Ասիան

Տարածաշրջանում Թուրքիայի ակտիվացումն անհանգստացնում է Իրանին

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆն իր կենտրոնաասիական շրջագայությունն սկսել է ապրիլի 5-ին՝ այցելելով Ուզբեկստան: Իրանցի դիվանագետի ուշադրության կենտրոնում են նաեւ Թուրքմենստանը, Ղրղզստանը, Ղազախստանն ու Տաջիկստանը: Թեհրանի համար Չինաստանի հետ համապարփակ պայմանագրի ստորագրումից հետո կարեւոր է ինտեգրվել աշխարհատնտեսական նախագծերին եւ վերականգնել կորցրած դիրքերը տարածաշրջանում՝ սեփական աշխարհաքաղաքական դիրքերն ամրապնդելու համար, իսկ այդ տեսանկյունից այցելությունն այդ երկրներ օդի եւ ջրի պես կարեւոր է Իրանի համար:
Մոհամմադ Ջավադ Զարիֆը Կենտրոնական Ասիա է ժամանել Թեհրանի ու Պեկինի միջեւ կնքված 25-ամյա համապարփակ համաձայնագրի ստորագրումից հետո, որի պայմանների համաձայն՝ չինական կողմն ավելի քան 400 մլրդ դոլար է ներդնելու իրանական տնտեսության մեջ: Չինական գումարները կուղղվեն նավթի, օգտակար հանածոների արդյունահանմանը, իրանական արդյունաբերության զարգացմանը, գյուղատնտեսությանը եւ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների շինարարությանը: Փոխարենը Չինաստանն իրանական նավթ ու գազ կստանա:
Ուշագրավ է, որ Չինաստանի ու Իրանի միջեւ համաձայնագիրը պատրաստ էր ստորագրման դեռեւս 2019 թ.: Սակայն այն ժամանակ չինական կողմը որոշեց սառեցնել գործընթացը: Եվ միայն այն բանից հետո, երբ ձախողվեց իրանա-ամերիկյան գագաթնաժողովը, չինացիները հասկացան, որ այլեւս չի ստացվի նորմալ հարաբերություններ հաստատել ԱՄՆ-ի հետ, եւ ստորագրվեց պայմանագիրը Թեհրանի հետ:
Այս համաձայնագիրն Իրանի համար լուրջ եւ երկարաժամկետ ներդրող է ապահովում, իսկ Չինաստանին տալիս է նավթ եւ գազ: Այլ հարց է, թե ինչ գնով: Չինաստանը միշտ օգտվել եւ օգտվում է իր գործընկերների ծանր վիճակից՝ ձգտելով վաստակել դրա շնորհիվ: Բոլորին է հայտնի, որ Իրանն իր միջուկային ծրագրի պատճառով հայտնվել է ամերիկյան սահմանափակումների ճնշման տակ, իսկ եթե նշված համաձայնագիրը գործի, ամերիկյան պատժամիջոցների «պատը» հզոր հարված կստանա եւ պարզապես կճեղքվի: Ավելին՝ այդ պատն ընդհանրապես կքանդվի, եթե Իրանը, որպես մշտական անդամ, մտնի Եվրասիական տնտեսական միության կազմի մեջ, որի անդամներից մեկը Հայաստանն է: Այդ մասին հայտարարությունը դեռ փետրվարին է հնչել, երբ Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Բաղեր Ղալիբաֆն այցելեց Մոսկվա: Իրանը կարող է լինել առաջին երկիրը, որն այս ճանապարհով ցույց կտա, որ ԱՄՆ-ի եւ նրա դաշնակիցների պատժամիջոցները տոտալ բնույթ չունեն: Հաջողության դեպքում իրանական փորձը կկիրառվի նաեւ այլ երկրներում, որոնք գտնվում են սահմանափակումների տակ:
Իրան-Չինաստան համաձայնագիրը հետաքրքիր աշխարհատնտեսական եւ աշխարհաքաղաքական քայլ է Թեհրանի համար: Զարիֆի այցը կապված է տարածաշրջանային նախագծերի մշակման հետ:
Իրանի արտաքին գործերի նախարարի այցի ընթացքում տրանսպորտային եւ նյութատեխնիկական նախագծերի հարցերը կենտրոնական են լինելու, քանի որ Իրանը ցամաքային ճանապարհով Չինաստանի հետ կարող է կապ հաստատել միայն Կենտրոնական Ասիայի երկրների միջով: Տաշքենդում կայացած բանակցություններում, ամենայն հավանականությամբ, քննարկվել է Իրանին անհրաժեշտ Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթուղու կառուցման հարցը: Իրանը հետաքրքրություն է ցուցաբերում, քանի որ այն տրանսպորտային կապող միջանցք կլինի՝ Ուզբեկստան-Աֆղանստան-Իրան (Մազարի-Շարիֆ-Հերաթ-Չաբահարի նավահանգիստ): Թեհրանը շահագրգռված է, որ այս ճանապարհն աշխատի: 2020 թ., երբ կորոնավիրուսի տարածումը հասել էր իր գագաթնակետին, այս երթուղով սկսվեց ավտոմոբիլային հաղորդակցությունը: Այժմ անհրաժեշտ է, որ այս ճանապարհն ամրապնդվի երկաթուղու կառուցման միջոցով:
Թուրքիայի ակտիվացումը Կենտրոնական Ասիայի ուղղությամբ որոշակի հարցեր է առաջացնում ոչ միայն Ռուսաստանի եւ Չինաստանի, այլ նաեւ Իրանի համար: Թեհրանին անհանգստացնում են մարտի 31-ին տեսակոնֆերանսի ձեւաչափով կայացած թյուրքական գագաթնաժողովի արդյունքները: Անկասկած, Թուրքիայի դիրքերը Կենտրոնական Ասիայում ուժեղ են, բայց Իրանը նույնպես կակտիվանա Կենտրոնական Ասիայի ուղղությամբ՝ հատկապես կապված ԵԱՏՄ-ին անդամակցելու ծրագրերի հետ: Փորձագետները վստահ են, որ եթե նույնիսկ այդ երկիրը կազմակերպության մշտական անդամ չդառնա, Իրանի ու ԵԱՏՄ-ի միջեւ ազատ առեւտրի գոտի ստեղծելու գաղափարը կյանքի կկոչվի:
ՌԴ ռազմավարական գնահատումների եւ կանխատեսումների կենտրոնի գլխավոր տնօրենի տեղակալ Իգոր Պանկրատենկոյի կարծիքով՝ Կենտրոնական Ասիայի վեկտորը ձախողվել է նախագահ Հասան Ռոհանիի օրոք: Անկախ այն բանից, թե հաջորդ նախագահը որ ճամբարից կլինի, նա ստիպված կլինի վերականգնել Կենտրոնական Ասիայի ուղղությունը: «Եվ չնայած Ջավադ Զարիֆն արդեն «կաղ բադ» է, այդուհանդերձ, անհրաժեշտ է որոշ հիմքեր ստեղծել եւ ներկայացնել Իրանի ռազմաքաղաքական ղեկավարությանը: Սա պարզապես Զարիֆի հրաժեշտի ուղեւորություն չէ, այլեւ երկկողմ հարաբերություններում աուդիտի անցկացում: Որովհետեւ հանկարծ պարզվեց, որ Իրանի ազդեցություն Կենտրոնական Ասիայում պարզապես գոյություն չունի»,- ասել է Պանկրատենկոն: Նրա խոսքերով՝ Կենտրոնական Ասիայի գործընկերների հետ գործող նախագծերը կրճատվեցին, առեւտուրը հասցվեց նվազագույնի, Ղազախստանի հետ ապրանքաշրջանառությունը, որն ամենամեծն է, անցած տարի չի հասել միլիարդ դոլարի, Իրանը տարածաշրջանի վրա կորցրել է նաեւ քաղաքական ազդեցությունը: Իսկ դա տեղի է ունեցել հենց այն տարիներին, երբ Զարիֆն Իրանի արտաքին գործերի նախարարն էր: «Ուստի նա մասամբ պատասխանատու է այս ձախողված քաղաքականության համար: Թեհրանի հիմնական խնդիրը չինական նախագծերին ինտեգրվելն է: Բայց Իրանի համար քիչ տեղ կա: Կենտրոնական Ասիային Իրանը հետաքրքիր չէ: Եվ սա մեծ խնդիր է, որը Զարիֆի այցով չի կարող լուծվել»,- ասել է փորձագետը:

Պատրաստեց Իշխան ՔԻՇՄԻՐՅԱՆԸ

08-04-2021





22-04-2021
Կմշակվի կրկնակի երկարացման հայեցակարգը
ՀԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետի երկարաձգումը՝ Հայաստանի եւ Ռուսաստանի առանցքային նախագիծ


22-04-2021
Պաշտոնական Բաքուն շարունակում է ֆաշիստական քաղաքականությունը
Թշնամական նկրտումներն ավելի բացահայտ բնույթ են ստանում

Նախօրեին ...


22-04-2021
Թեհրանը որոշել է չշտապել
Իրանը ցանկանում է համոզվել, որ ԱՄՆ-ը կկատարի ստանձնած պարտավորությունները


22-04-2021
Ծապաթաղ՝ սահմանամերձ պատմական գյուղ
Սյունիքի 13-րդ դարի պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը «Սյունիքի պատմություն» գրքում, ...


22-04-2021
Ուշադրության կենտրոնում է նախադպրոցական համակարգը
Նոր մեխանիզմներ՝ կրթական գործընթացը վերահսկելու համար

Կրթության ոլորտը ...


22-04-2021
Նահատակության պսակավոր հերոսը
«Գետաշենը կդատարկվի միայն իմ դիակի վրայով…»

«Երբ պոռթկաց ...


22-04-2021
Առկա է 189 թափուր տեղ
2021 թ. հունվարից ուժի մեջ մտած սահմանամերձ կամ բարձրլեռնային ...



22-04-2021
Խորհրդակցություն Սյունիքի մարզպետարանում
Ալիեւը սադրիչ հայտարարություններով ուզում է հետ ...

22-04-2021
ՀՀ փոխվարչապետը շնորհակալություն է հայտնել ԵՄ-ին
ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը երեկ ընդունել է ...

22-04-2021
Հավաքներ Թուրքիայի դիվանագիտական ներկայացուցչությունների մոտ
Ֆրանսիայում ապրիլի 24-ին Հայոց ցեղասպանության ...

22-04-2021
Գերմանիան շարունակում է աջակցել ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահությանը
Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը -1... +1
ցերեկը +1... +4

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO