Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

17.11.2019
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ


ԱՌՁԵՌՆ ԱՌԱԾԱՆԻ

«Աղբը քանի իրար տաս՝ հոտը կելնե»

Իմաստուն խորհուրդ է, մարդկային փոխհարաբերությունների կարգավորմանը պիտանի, սակայն՝ ոչ դյուրին իրագործելի։ Ինքնին հասկանալի է, որ աղբը չի կարելի խառնշտորել, այլ հարկավոր է, ասենք, տհաճ միջադեպը («աղբը») հնարավորին չափ արագ մոռանալ, աշխատել այլեւս չհիշել եւ ուրիշներին էլ երբեք չհիշեցնել։ Աղբը թեպետ չի վերանա, սակայն չխառնելիս գոնե չի գարշահոտի. իսկ դա նշանակում է, որ գոնե այդքանով (հոտի չափով) աղբը վերացած կարելի է համարել։
Հայերեն ասացվածքի ճիշտ կրկնությունն է ֆրանսերենը՝ «Plus on remue l ordure, plus elle pue»։
Իհարկե, մարդկային համակեցությունն անհնար կլիներ, եթե չկարողանայինք մոռանալ միմյանց պատճառած տհաճությունները։ Հոգեբանները ձեւակերպել են խորհուրդներ՝ ուղղված «աղբը իրար չտալու» կարողության զարգացմանը՝ հանդուրժողականությունից եւ զսպվածությունից մինչեւ անցանկալի հիշողությունը մոռանալու ունակություն։ Պատահական չէ, որ հաշտվողները միմյանց կոչ են անում փոխադարձ վիրավորանքներն անցյալում թողնել, չհիշել ու չհիշեցնել. «Անցուկ՝ մոռցուկ»։ Ինչ եղավ՝ եղավ, ասվում է ֆրանսերեն՝ «Ce qui est fait, est fait», ռուսերեն՝ «լՉ« ոՃճնՁշ«, Չ« ոՃճնՁշ«», անգլերեն՝ «What is done is done»։
Իհարկե, մարդը չի էլ կարող ամեն ինչ հիշել. մենք կխելագարվեինք, եթե ամեն ինչ, բացարձակապես ամեն մի տպավորություն, զրույց, զրույցի պատառիկ հիշեինք։ Այնպես որ Ալբեր Քամյուն իրավունք ուներ ասելու, թե «մարդու գլխավոր ունակությունը մոռանալու կարողությունն է»։ Տպավորիչ է նաեւ Սուրեն Քոչարյանի ձեւակերպումը. «Մարդկության մեծ բարիքը՝ հիշողությունը, խելամտորեն եւ ողորմածաբար, կամաց—կամաց դառնում է «մոռացություն», պահպանում է մարդուն, ժամանակի հետ հանգստացնում է կորստի ցավը, անցած տառապանքները նրա աչքին երեւում են ավելի թեթեւացած, երբեմն հաշտեցնում նրա հետ, որի հետ անհնար էր հաշտվել կատարված դեպքի ժամանակ» («Կենդանի խոսքի ոլորտներում»)։
Այնուամենայնիվ, «աղբն իրար չտալու» հորդորը վկայում է, որ մոռանալու կարողությունը միշտ չէ, որ ինքնաբերաբար դրսեւորվում է, այլ ջանք ու կամք է պահանջում։ Սթրեսի դեմ պայքարի գիտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն Հանս Սելյեն խորհուրդ է տալիս հնարավորինս արագ մոռանալ տհաճ բաները՝ կամային ջանքերով ուշադրությունը շեղելով դեպի հաճելի հուշերը. «Օրինակ վերցրեք արեւի ժամացույցից՝ միայն ուրախ օրերի հաշիվը պահեք»։
Փորձենք լուծում առաջարկել։ Նախ, խոստովանենք, որ երբ որեւէ մեկը վիրավորում է մեզ, ապա ավելի շատ ենք տանջվում հետագայում, քան հենց այդ պահին. անվերջ վերհիշում ենք, վերապրում, դրանով իսկ մեկ անգամ մեզ հասցված վիրավորանքը բազմապատկվում է։ Դատենք այսպես. եթե ինձ, իրոք, հանիրավի են վիրավորել, ուրեմն այդ վիրավորանքը ինձ հետ որեւիցե առնչություն չունի, ինձ չի վերաբերում (ես այդպիսին չեմ)։ Իսկ եթե սրտի խորքում կասկած ունենք, թե ճշմարտության ինչ—որ հատիկ եղել է արված հանդիմանության մեջ, ապա վիրավորվելու, վրդովվելու, բորբոքվելու փոխարեն գուցե ավելի ճիշտ է ընդունե՞լ այդ մեկ հատիկի ճշմարտությունը (դրանով վիրավորանքն այլեւս որպես վիրավորանք չի ընկալվի)։
Անցածն անհարկի չքրքրելու հորդորը հանդիպում է հայ գրողների երկերում. «Լավ ես ասում, հին դարմանը քամուն չտանք» (Գրիգոր Բալասանյան, «Պատուհանի տակ ծղրիդն է երգում»), «Հին դարմանը քամուն չեն տալ, հին դարդերս մի՛ նորոգիլ» (Պերճ Պռոշյան, «Հացի խնդիր»)։
Վերջիվերջո՝ հասկանանք, որ անցածն անցած է, անդարձ եւ անկրկնելի։ Սակայն՝ անցածն էլ կարելի է «ուղղել», եթե այն կարողանանք մոռանալ, իսկ մոռանալ կարող ենք, եթե իսկապես գիտակցենք անցածի անդառնալիությունը, ուստի եւ՝ դրա հետ հաշտվելու անխուսափելիությունը, այն քրքրելու վնասակարությունը։
Վալերի ՄԻՐԶՈՅԱՆ
Փ. գ. դ., պրոֆեսոր

19-10-2019





16-11-2019
Հայաստանի հավակնոտ հայտը ռազմարդյունաբերության ոլորտում
Ոլորտին հատկացվող գումարը հաջորդ տարի կկազմի 6.3 մլրդ ...


16-11-2019
Իրանի տնտեսարդյունաբերական ազատ եւ հատուկ գոտիները
Նպաստավոր պայմաններ են ապահովում հատկապես օտարերկրացի ներդրողների համար

Էմմա ...


16-11-2019
Ինչ ստացավ Անկարան Վաշինգտոնից եւ ինչ կստանա Մոսկվայից
Հայկական հարցը՝ միջազգային վերադասավորումների համապատկերում

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
a.melqonyan@hhpress.am


Մեր ենթադրությունների ...


16-11-2019
Ձկնարտադրությունից մինչեւ սեւ խավիար
Արցախի ձկնկիթն առաջին անգամ կարտահանվի Եվրոպա

Լուսինե ՆԱԶԱՐՅԱՆ
l.nazaryan@hhpress.am


Առաջնագծից ...


16-11-2019
ՊԵԿ-ը 253 միլիոն դրամի խախտում է արձանագրել
Կառույցն անցում է կատարում իրավախախտումների դեմ պայքարի նոր ...


 
16-11-2019
IPSE DIXIT
«Նախանձ» մենք համարում ենք մարդկային բնույթի այն ստորությունը, որը ...


 
16-11-2019
Հորդորակ
Հայերեն ընդունելի համարժեքներ ունեցող օտար բառերից խուսափելու մասին




16-11-2019
Ինչն է գրավում զբոսաշրջիկներին մեր երկրում
Քննարկման փուլում է ոլորտի զարգացման ...

16-11-2019
Մանկապարտեզների ու դպրոցների սնունդը
Ի՞նչ խնդիրներ կան, որո՞նք են չիմացության ...

16-11-2019
Հայաստանում աճում է սուսերամարտի նկատմամբ հետաքրքրությունը
Հանգստյան օրերին Նորագավիթի սուսերամարտի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +18... +20
ցերեկը +25... +27

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO