Հանրապետություն
Հասարակություն
Ներքին կյանք
Արտաքին քաղաքականություն
Տնտեսություն
Սոցիում
Մշակույթ
Գիտություն
Կրթություն
Առողջապահություն
 
Պաշտոնական
Նախագահ
Ազգային ժողով
Կառավարություն
ԱԳՆ
ՊՆ
Մայր Աթոռ
Այլք...
 
Երևան
Մարզեր
ԼՂՀ
Աշխարհ
Զանազան

28.10.2020
ԼՂՀ


Ապրելու հավատը՝ «ՏՈՀՄԱԿԱՆՉ»

Արցախի Դիզակ աշխարհի՝ Հադրութի շրջանի Մեծ Թաղեր գյուղում է ծնվել հայ գրականության լավագույն ներկայացուցիչներից Արտաշես Ղահրիյանը, ով օրերս հեռացավ երկրային կյանքից եւ իրենից հետո թողեց գեղեցիկ բանաստեղծություններ ու պատմվածքներ, որոնք ներկայիս սերնդին, ինչպես ինքն էր ասում, կապում են մեր անցյալի հետ։
Ծնվել է 1937 թ. հուլիսի 1-ին, արհեստավորի ընտանիքում։ Արցախում հայտնի աշուղ Առուստամի ծոռն էր։ 1956 թ. ավարտել է Մեծ Թաղերի միջնակարգ դպրոցը, 1961-ին՝ Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի հայոց լեզվի եւ գրականության բաժինը։ Մինչեւ 1993 թ. բնակվել է Երեւանում, աշխատել «Սովետական Հայաստան», «Ավանգարդ» թերթերի, «Պատմաբանասիրական հանդեսի» եւ «Սովետական գրականություն» ամսագրի խմբագրություններում։ 56 տարեկանում վերադարձել է հայրենի գյուղ եւ մինչեւ կյանքի վերջին օրը մնացել իր արմատներին կառչած, ինչպես ինքն էր ասում՝ կապված իր տոհմի հետ։
Բազմաթիվ գրականագիտական, հրապարակախոսական հոդվածներ է հեղինակել։ Գրողին առավել ճանաչելի դարձրին նրա «Տոհմականչ», «Պատրանք», «Լեռան հուշ», «Թախծոտ մեղեդի», «Ինքնազրույց» երկերը՝ բանաստեղծություններ ու պատմվածքներ։ 2018 թ. ապրիլին Արցախի հանրային հեռուստատեսության «Գիր» հաղորդման հեղինակն էր 81—ամյա Ա. Ղահրիյանը։ Ճանաչված հեղինակը համեստորեն պատասխանեց այն հարցին, թե ինչու հատորներով չեն «Տոհմականչի» 3 գիրքը, որոնցից առաջինը տպագրվել է խորհրդային տարիներին՝ 1978—ին, իսկ 2—րդ եւ 3—րդ մասերը՝ 2003—ին, եւ ինչու դրանց շնորհանդեսները չեն եղել։ Ասաց՝ հատորներով գրում են մեծ գրողները, եւ չի նեղվում, որ հրապարակված գրքերի շնորհանդես չի արվում, ինքը գրում է ապագայի համար, որ մի օր սերունդներն իրեն կգնահատեն։ Նշեց՝ իր հայրենի գյուղում ապրում է սովորական գյուղացու առօրյայով, եւ շատերը նույնիսկ չգիտեն, որ ինքը գրող է...
«Տոհմականչ» բառը ես եմ մտցրել հայ գրականության մեջ։ Իմաստը՝ ամփոփում է հայության ապրելու կենսակերպը։ Եթե տոհմդ հեռու—հեռուներից, գոնե 1—2 դար հեռվից քեզ չի կանչում, նշանակում է՝ ինչ—որ բան խզվել է ներկայի եւ ապագայի միջեւ»,–ասաց երջանկահիշատակ գրողը եւ հավելեց՝ իր մորական պապը՝ Ղեւոնդ Բեջանյանն է իրեն շատ ոգեշնչել։ Մի մարդ, ով զբաղվել է ինքնուսուցմամբ եւ թոռների համար ընթերցել 1893 թ. հրատարակված «Աստվածաշունչը»՝ գրաբար։ Սրբատաշ քարով է կառուցել իր տունը, որտեղ ունեցել է փառահեղ գրադարան։
Արցախցի հայտնի գրողի մահվան մասին «Ֆեյսբուքի» իր պաշտոնական էջում Ստեփանակերտի մամուլի ակումբի նախագահ Գեղամ Բաղդասարյանը գրել է. «Մեզնից հեռացավ ազնիվ ու մաքրամաքուր մտավորականներից մեկը՝ գրող, գողտրիկ ստեղծագործությունների հեղինակ Արտաշես Ղահրիյանը։ Համբերություն նրա որդուն՝ հայտնի լրագրող Հայկազն Ղահրիյանին, հարազատներին ու բարեկամներին, գրողի վաստակը գնահատողներին»։
Արցախի գրողների միության նախագահ Վարդան Հակոբյանը գրում է. «Արտաշեսն արդեն մեզ հետ չէ, կորստի ցավը մեծ է։ Նա մեր մեծերի տեսակն էր իր մեջ ամփոփում՝ եւ իր գրականությամբ, եւ, մանավանդ, իր սրբակենցաղ կյանքով ու առօրյայով։ Մաքրամաքուր հոգի, գրող, գեղագետ, որի բացակայությունը մենք պիտի մշտապես զգանք։ Արտաշես Ղահրիյանը ստեղծեց գեղարվեստական իր աշխարհը՝ «Տոհմականչ» անդրանիկ ժողովածուից մինչեւ «Տոհմականչ» հատորները, որոնցում զետեղված գործերը, համոզված եմ, մեր արձակի մնայուն էջերից են։ Նա բավականին ինքնատիպ է ներկայացրել իր պատմվածքներում մարդու դրաման՝ աննախադեպ խորքով ու ընդգրկումներով։ Արտաշեսը դեռ տալիք ուներ, նրա հոգեւոր պաշարները միշտ էլ եղել են անսպառելի։ Պարզապես ժամանակն է, որ կազմակերպվի նրա երկերի ակադեմիական հրատարակությունը, հստակեցվի նրա մնայուն տեղը մեր ժամանակակից մեծերի շարքում։ Արտաշես Ղահրիյան երեւույթն իսկապես բացառիկ էր, այդպիսին էլ կմնա մշտապես՝ որպես մեր ազգային գեղարվեստական արժեքների շղթան լրացնող մի ոսկե օղակ»։
Զոհրաբ ԸՌՔՈՅԱՆ

30-07-2020





28-10-2020
Թուրքիայի տնտեսությունը կոլապսի առջեւ
Թուրքիան եւ Ադրբեջանը ստիպված կլինեն առերեսվել քաղաքացիական պատերազմին



28-10-2020
Թուրքիան սխալ էր հաշվարկել
Իսկ Անկարան ի վիճակի՞ է իր համար բախումների նոր ...


28-10-2020
Քարվաճառ. Ամրոց Ծար 1
Արդեն նշել եմ՝ Ծարը (նախկինում՝ Զառ) եղել է Արցախ ...


28-10-2020
Հայկական բանակը դեռ ցույց չի տվել իր ողջ զինանոցը
Համանախագահների առանձին փորձերին պետք է հաջորդի նոր՝ միասնական ու ...


28-10-2020
Հայաստանի Հանրապետություն չի մտնում եւ չի կարող մտնել չստուգված, վտանգավոր սննդամթերք
ՍԱՏՄ-ն անցել է վերահսկողության ուժեղացման ռեժիմի

Մի բան ...


28-10-2020
Ադրբեջանաթուրքական դաշինքը հարվածում է Իրանի անվտանգության համակարգին
Իրանից զենք գնելու մասին հայտարարությունը հեռահար նպատակներ է հետապնդում


27-10-2020
Աստծո բոլոր ծառաները պետք է վերցվեն երկրի վրայից եւ հավաքվեն երկնքում
Վեցերորդ փողի հնչյուններից ազատվում են չորս հրեշտակներ, ովքեր պետք ...



28-10-2020
Արցախը կանգուն է մնալու
Որովհետեւ մեր ոգին անկոտրում է, մեր կամքը` ...

28-10-2020
ԱԺ-ն վավերացրեց վարձկանների հավաքագրման, օգտագործման, ֆինանսավորման եւ ուսուցման դեմ կոնվենցիան
ՀՀ Ազգային ժողովը վավերացրեց «Վարձկանների ...

28-10-2020
Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է Գարեգին Բ-ի հետ
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը երեկ կառավարությունում ...

28-10-2020
Ջալալ Հարությունյանին փոխարինել է Միքայել Արզումանյանը
Ջալալ Հարությունյանն ազատվել է Արցախի ...
USD
EURO
RUR
GEL
Եղանակը Երևանում
գիշերը +16... +19
ցերեկը +24... +26

Մեր մասին
Կապ
   Արխիվ

© 2006 Copyright Hayastany Hanrapetutyun daily © 2006 Design and development by WEBMAKER STUDIO